ادویه‌‌‌جات و خواص مفید آنها را بشناسیم

#

مهمترین ادویه‌‌‌جات و خواص مفید آنها را بشناسیم

دکتر محمدحسین صالحی‌سورمقی، متخصص گیاهان دارویی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران

ادویه‌ها مخلوطی از گیاهان هستند. گیاهانی که برای این منظور انتخاب شده و امروزه در بیشتر ادویه‌های دنیا وجود دارند از هزاران سال پیش مورد استفاده قرار گرفته‌اند. جالب است بدانید به تازگی مطالعه‌ای روی کارگران سازنده اهرام مصر انجام شده که نتایج آن جالب است. در آن زمان ۰۰۰/۳۰۰ نفر در ساخت اهرام مصر شرکت داشتند که این تعداد تا امروز بزرگ‌ترین اجتماع نیروی کار برای ساخت یک بنا بوده است. تصور کنید اگر یک درصد این افراد طی روز بیمار می‌شدند باید چند بیمارستان، چه تعداد پزشک و چه مقدار دارو برایشان تهیه می‌شد. در حالی که چنین نبوده است. کارگران اهرام مصر افراد بسیار سالم و تنومندی بوده‌اند. به نظر شما چه عاملی باعث سلامت آنها بوده است؟ این پرسشی است که محققان پس از بررسی‌های لازم به آن پاسخ دادند. مطالعات نشان داد یکی از موادی که این افراد خیلی از آن استفاده‌ می‌کرده‌اند ادویه‌جات و زردچوبه بوده است.

ادویه‌جات خاصیت ضدمیکروبی دارند
در گذشته‌های دور برای اینکه مواد غذایی را به مدت طولانی‌تری نگه دارند و از فساد آنها جلوگیری کنند از ادویه‌جات استفاده می‌کردند. ادویه‌جات بهترین اثرات ضدمیکروبی و ضدقارچ را دارند و از فساد سریع ماده غذایی جلوگیری می‌کنند و در حقیقت نوعی نگهدارنده طبیعی محسوب می‌شدند. درواقع ادویه‌جات را می‌توان جزو غذاهای فراسودمند به حساب آورد زیرا علاوه بر طعم‌دهی غذاها، خواص و فواید بسیار زیادی در بدن ایفا می‌کنند. بیشتر ادویه‌جات حاوی گیاهان رایحه‌دار و به اصطلاح اسانس‌دار هستند. کمتر ادویه‌ای در دنیا وجود دارد که بو نداشته باشد و اکثر ادویه‌ها بوهای بسیار خوبی دارند. در گذشته تصور می‌شد گیاهان اسانس‌دار فقط بوی خوبی دارند اما امروزه علم ثابت کرده است که این مواد معطر بیش از ۳۰ اثر فیزیولوژیک و فارماکولوژیک در بدن ایجاد می‌کنند که شامل اثر ضدسرطان، ضددرد، ضدمیکروب، ضدقارچ و… است.

ادویه‌جات به هضم و جذب غذاها کمک می‌کنند
متاسفانه امروزه معده بیشتر افراد دنیا به‌دلیل کم‌تحرکی ضعیف شده است و قادر نیست هضم موادغذایی را به خوبی انجام دهد. به همین‌ دلیل بسیاری اوقات ما با اینکه غذاهای رنگارنگ و متنوعی می‌خوریم اما باز با کمبود مواد مغذی مواجه‌ایم. چون هضم این غذاها به خوبی انجام نمی‌شود، جذب مناسبی هم ندارند و بدن را با مشکل مواجه می‌کنند. یکی از موادی که به هضم در معده و به جذب در روده کمک شایانی می‌کنند ادویه‌جات هستند.

ادویه‌جات آنتی‌اکسیدان‌های قوی‌ و موثری هستند
وقتی ما غذاهای مختلف حتی غذاهای ۱۰۰درصد طبیعی را مصرف می‌کنیم این غذاها در بدن و به‌خصوص در کبدمان سمومی ایجاد می‌کنند که می‌تواند روی کبد و سلامت بدن تاثیر بدی داشته باشد. امروزه ماهیت بسیاری از این مواد سمی شناخته شده و با عنوان اکسیدان‌ها از آنها نام برده می‌شود و متاسفانه اثر سرطان‌زایی این مواد صددرصد به اثبات رسیده است. همانطور که می‌بینید حتی مصرف موادغذایی طبیعی هم می‌توانند تحت شرایطی در بدن به مواد سرطان‌زا تبدیل شوند اما آنچه می‌تواند ضد این مواد عمل کند و آثار آنها را از بین ببرد مواد آنتی‌اکسیدان‌ هستند که ادویه‌جات به‌خصوص زردچوبه یکی از آنهاست. زردچوبه خاصیت ضدسرطانی بسیار قوی دارد و از این‌رو توصیه می‌شود از ادویه زردچوبه در همه غذاهایتان استفاده کنید.

ادویه‌جات خواص دارویی دارند
بسیاری از ادویه‌جات آثار دارویی بسیار خوبی دارند. به‌عنوان مثال امروزه زنجبیل یکی از پرمصرف‌ترین گیاهان خوراکی و دارویی دنیاست. این گیاه علاوه بر خاصیت هضم‌کنندگی، ضدنفخ و ضددرد بودن یکی از قوی‌ترین داروهای گیاهی برای تسکین درد مفاصل، دردهای اسکلتی و سایر دردهای موجود در بدن است. در مقالاتی آثار زنجبیل حتی با بروفن مورد بررسی قرار گرفته است که در مقدار مشخصی می‌تواند حتی از اثر بروفن هم قوی‌تر باشد.
یکی دیگر از خواص بسیار خوب زنجبیل ضدتهوع و ضداستفراغ بودن آن است. این خاصیت‌ زنجبیل حتی از اثر داروهای شیمیایی ضدتهوع هم بیشتر است بنابراین خانم‌های باردار، افرادی که بدماشین هستند و حالشان در اتومبیل به‌هم می‌خورد، بیمارانی که شیمی‌درمانی می‌شوند و… می‌توانند از زنجبیل برای جلوگیری از حالت تهوع‌شان استفاده کنند.

زردچوبه پرمصرف‌ترین ادویه دنیاست
زردچوبه پرمصرف‌ترین ادویه دنیاست که به‌صورت مستقل یا مخلوط برای طعم‌‌دهی غذاها استفاده می‌شود. درواقع پایه اصلی بسیاری از ادویه‌ها از جمله ادویه‌ کاری، زردچوبه است. مطالعات متعدد روی زردچوبه آثار بسیار زیاد و مفید آن را که در طب سنتی و قدیمی و طب سایر ملل به آن اشاره شده به اثبات رسانده است. درواقع زردچوبه ادویه‌ای با ده‌ها خاصیت بسیار خوب است و مصرف مرتب آن در غذاها توصیه می‌شود. از جمله خواص مهم زردچوبه می‌توان به خاصیت ضدسرطان بودن آن اشاره کرد. در دو سه دهه اخیر هزاران مقاله در مورد این اثر زردچوبه به چاپ رسیده است و هیچ شک و تردیدی در مورد آن وجود ندارد.
زردچوبه همچنین خاصیت ضدالتهابی دارد. از این‌رو در گذشته‌های دور در درمان زخم‌ها و شکستگی‌ها از آن استفاده می‌شده است. امروزه هم شکل جدیدی از زردچوبه به شکل پماد یا ضماد تهیه می‌شود تا از خاصیت ضدالتهابی آن استفاده شود. خاصیت دیگری که به تازگی از زردچوبه کشف شده است کمک به بیماران مبتلا به ام‌اس است.
زردچوبه به‌عنوان محافظ کبد هم شناخته می‌شود. کبد عضو پرکاری است و سموم بدن در آن پالایش می‌شوند و به همین دلیل هم آسیب زیادی می‌بیند. یکی از موادی که به‌عنوان ضدسموم کبد شناخته شده و می‌تواند کبد را حفاظت کند زردچوبه است.
علاوه بر این زردچوبه‌ها خاصیت صفراآور بسیار خوبی دارد. افرادی که مشکل ریزش صفرا در روده دارند و نمی‌توانند چربی‌ها را خوب جذب کنند می‌توانند از زردچوبه استفاده کنند تا کمک کند صفرا در روده‌شان آزاد شود و بدن بتواند چربی‌ها را هضم و سپس جذب کند.
زردچوبه همچنین دارای خاصیت ضددرد برای کمردرد، درد دست و پا و سایر دردهای اسکلتی است و برای کاهش نفخ و درد و اسپاسم‌های گوارشی استفاده می‌شود.
امروزه کارخانه‌های داروسازی پودر زردچوبه را بدون هیچ تغییری به شکل کپسول تولید می‌کنند و به نام کورکومان به فروش می‌رسانند. میزان دارویی زردچوبه ۳ گرم در روز است که حدود ۶ کپسول ۵۰۰ میلی‌گرمی می‌شود. افرادی که مشکلات صفراوی، دردهای اسکلتال و… دارند مجازند تا روزی ۶ عدد کپسول ۵۰۰ میلی‌گرمی که معادل ۳ گرم از زردچوبه است را استفاده کنند.

دارچین
دارچین از پوست درختی به همین نام گرفته می‌شود. دارچین هم خاصیت ضدنفخ، ضددرد و ضداسپاسم دستگاه گوارش را دارد هم تا حدی می‌تواند قندخون را پایین بیاورد. دارچین به‌عنوان معطرکننده در بسیاری از موادغذایی از جمله آدامس‌ها، شکلات‌ها و در برخی کشورها در داروسازی به‌عنوان معطرکننده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فلفل سیاه و قرمز
فلفل سیاه با فلفل سبز و قرمز فرق دارد. فلفل سیاه میوه یک درخت بسیار تنومند در هندوستان است که پس از رسیدن، چیده شده و طی مراحل زیادی پودر می‌شود. فلفل سیاه یک ادویه معطر است که خاصیت ضدنفخ، ضددرد و ضداسپاسم دارد و گرم‌کننده بدن است اما فلفل قرمز همان فلفل سبز است که مدت بیشتری روی بوته مانده یا در معرض هوا قرار گرفته و قرمز شده است. قرمز فلفل قرمز گرم‌ است و تعریق بدن را زیاد می‌کند. به همین دلیل مصرف آن در سرماخوردگی‌ها مفید است و در عین حال تب را پایین می‌آورد. فلفل‌‌ها دارای ویتامینC زیادی هستند بنابراین به بالارفتن سطح ایمنی بدن کمک می‌کنند. همچنین فلفل قرمز در تسکین‌ دردهای دست و پا و دردهای اسکلتی بسیار عالی عمل می‌کند. توجه داشته باشید با وجود تمام خواصی که فلفل‌ها دارند نباید در مصرف انواع تند آن زیاده‌روی کرد زیرا مصرف زیاد آنها می‌تواند تمام طول معده، روده و مجاری گوارشی را دچار التهاب کند و در موارد شدید باعث زخمی شدن آنها شود.

نوشته های مرتبط